Περι Οργής


Οργή! Νεύρα,φωνές,διαμαρτυρίες,κλάψες και δεν υπάρχει τελειωμός! Τι όφελος έχουμε από μια τέτοια κατάσταση που πολλές φορές κάνει αξιόλογους ανθρώπους να χάνουν την "μάχη" και να γίνονται μικροπρεπείς και γελοίοι? Το κείμενο προέρχεται από το θέμα του Πλούταρχου "Περί αοργησίαας" και το "Περί ευθυμίας".

Μονίμως πρέπει να εξετάζουμε την συμπεριφορά μας για να δούμε αν κάνουμε καμία πρόοδο στην φιλοσοφία και κατ' επέκταση στην ψυχολογία μας. Όποιος θέλει να περάσει την ζωή του υγιής πρέπει συνεχώς να ακολουθεί αγωγή θεραπείας. Η δύναμη της λογικής δεν είναι όπως τα φάρμακα αλλά όπως η υγιεινή τροφή που γεννά άριστη κατάσταση μαζί με μεγάλη ρώμη σε κείνους που την συνηθίζουν. Αντιθέτως ο θυμός μπορεί να κάνει πολλά τρομερά πράγματα όπως επίσης και πολλά γελοία, γι' αυτό και είναι το πιο μισητό από τα πάθη.
Η καλύτερη αντιμετώπιση του θυμού είναι όταν τον εντοπίζουμε, να μην υποκύπτουμε στην θέλησή μας να ενεργήσουμε παράλογα αλλά να υπομείνουμε με ηρεμία και σιωπή μέχρι να περάσει. Με αυτόν τον τρόπο δυναμώνουμε την ψυχική δύναμη για επόμενη φορά.




Ο Ιπποκράτης υποστήριζε πως η χειρότερη ασθένεια είναι αυτή που σου αλλάζει το πρόσωπό σου. Όσοι γίνονται εκτός εαυτού από οργή αλλάζει το πρόσωπό τους επιβεβαιώνοντας πως ο θυμός είναι μία κακή αρρώστεια της ψυχής! Όλες οι βωμολοχίες και οι αντιδράσεις δηλώνουν τι υπήρχε τόσο καιρό στην ψυχή του οργισμένου και βγαίνουν εκείνη την στιγμή στην επιφάνεια. Η γενικότερη φύση του οξύθυμου χαρακτήρα είναι αγενής και δειλή και δεν διαθέτει περηφάνεια και μεγαλείο. Υπάρχουν δε πολλοί που νομίζουν πως η απείθεια την στιγμή της κρίσης είναι δύναμη χαρακτήρα, η σκληρότητα μεγαλοπρεπής δράση και η αδιαλλαξία αποφασιστικότητα. Στην πραγματικότητα όμως είναι απλές εκφράσεις μιας αδύναμης ψυχής που δεν έχει ικανότητα επιβολής στα ανόητα πάθη. 


Η αληθινή ανδρεία δεν δίνει σημασία στην χολή αφού έχει εμβαπτιστεί από την λογική. Οι Σπαρτιάτες όντας μέγιστοι φιλόσοφοι χρησιμοποιούσαν αυλούς για να αφαιρούν από τους άντρες τους την οργή κατά τον πόλεμο και προ της μάχης πάντα θυσίαζαν στις Μούσες για να παραμείνει σταθερή η λογική μέσα τους. Αποτέλεσμα αυτού του ελέγχου ήταν η απόλυτη συμμόρφωση και ακαριαία παύση όταν δινόταν ανακλητική διαταγή στην εκτέλεση διωκόμενων αντιπάλων.


Επίσης, η οργή δεν έχει ούτε επιμορφωτικό αποτέλεσμα. Είναι προτιμότερο να μην διαστρέφει κανείς τον εαυτό του με την οργή και να είναι ανεκτικός, παρά να αντιδρά στους άλλους με θυμό και σκληρότητα. Άλλωστε το ξύλο και ο εκφοβισμός παράγει όχι μεταμέλεια για αδικήματα αλλά μάλλον πονηριά για να μην γίνονται αντιληπτοί άλλη φορά. Δεν είναι σωστό κάποιος να θέλει να τιμωρήσει υπό το κράτος οργής για να το απολαύσει και ύστερα πολλές φορές να το μετανοιώνει αφού η κρίση του ήταν λανθασμένη όντας οργισμένος, διότι το πρώτο είναι κτηνώδες και το δεύτερο γυναικουλίστικο.


Οι οξύθυμοι άνθρωποι είναι υποδουλομένοι σε ένα τρόπο ζωής ασθενικό, φιλοκατήγορο και μεμψίμοιρο και οι συνεχείς κρίσεις οργής είναι σαν χρόνιος βήχας. Όταν συνηθίζουμε το σώμα μας με την λιτότητα και να έχει αυτάρκεια στην απλή ζωή θα αισθανόμαστε πλήρης και τίποτα δεν θα είναι ικανό να μας επηρρεάσει καθώς εκείνοι που χρειάζονται λίγα δεν αποτυγχάνουν με τα πολλά.


Τα πάθη της ψυχής όταν αγριέψουν, δεν κατασιγάζουν εύκολα παρά μόνο αν υπάρχουν έτοιμες για χρήση γνωστές και οικεέες σκέψεις που να τα χαλιναγωγούν. Οι διαθέσεις των ανθρώπων κάνουν τις ζωές τους σαν τις ίδιες. Δεν κάνει δηλαδή η συνήθεια την άριστη ζωή ευχάριστη, αλλά η φρόνηση κάνει την ζωή ταυτόχρονα άριστη και ευχάριστη. Ο Αλέξανδρος όταν άκουσε 
από τον Αναξαρχο να συζητάει για άπειρο αριθμό κόσμων, δάκρυσε και μόλις ρώτησαν οι φίλοι του γιατί, τους ειπε: "Δεν αξίζει να δακρύζεις όταν ο αριθμός των κόσμων είναι άπειρος και δεν έχουμε γίνει κύριοι ούτε ενός ακόμα!!". Ο Κράτης όμως, αν και δεν είχε παρά ένα σακίδιο και ένα τριβωνα, πέρασε όλη του την ζωή παίζοντας και γελώντας σαν να ήταν κάθε μέρα γιορτή! Το πως σκεφτόμαστε δηλαδή και αντιλαμβανόμαστε τα πράγματα είναι και ο γνώμονας το πως θα ζούμε.Αν είμαστε σώφρονες πρέπει να δεχόμαστε κάθε τι που φέρνει η τύχη με τον κατάλληλο τρόπο και να κοιτάμε πως να ωφελούμαστε από κάθε περίσταση. Όπως ένα άρρωστο σώμα δεν αντέχει ούτε το κρύο, ούτε την ζέστη και συνεχώς διαμαρτύρεται, έτσι λοιπόν υπάρχει η ίδια αντίδραση της ψυχής στην κακοτυχία αλλά και στην καλοτυχία. Ταράζονται οι ψυχές αυτές όποια κατάσταση διαφορετική και αν έρθει διότι δεν έχουν μάθει να δέχονται τις μεταβολές μετρημένα.
Είναι καλό για την ψυχική μας γαλήνη, όταν μας συμβαίνουν πράγματα αντίθετα προς τις επιθυμίες μας να μην παραβλέπουμε ό,τι ευχάριστο και ελκυστικό έχουμε, αλλά, αναμειγνύοντας το καλό με το κακό, να κάνουμε το καλύτερο να επισκιάζει το χειρότερο. Είναι παρανοϊκό να στενοχωριέται κάποιος για αυτό που χάθηκε και να μην χαίρεται γι' αυτό που σώθηκε. Πόσο λάθος όταν μας ενοχλήσει ένα ζήτημα να καταστρέφουμε και όλα τα άλλα με οδυρμούς και διαμαρτυρίες! Πρέπει πάντα να μετράμε και να υπολογίζουμε τα θετικά που βιώνουμε σε τέτοιο βαθμό φυσικά που να μπορούμε να αντέξουμε την απώλειά τους αν τύχει με την μεγαλύτερη δυνατή ηρεμία.
Εξαιτίας της μωρίας μας πολύ συχνά έχουμε συνηθίσει να ζούμε με την προσοχή μας στους άλλους και όχι σε εμάς και αυτό συμβαίνει επειδή η φύση μας έχει πολύ κακεντρέχεια και φθόνο και αντί να χαίρεται ο άνθρωπος για τα δικά του αγαθά στενοχωριέται για τα ξένα. Γενικότερα οι ανόητοι παραβλέπουν και παραμελούν τα αγαθά επειδή οι έγνοιες τους ειναι στραμμένες στο μέλλον, ενώ οι μυαλωμένοι με το να θυμούνται κάνουν και 
κείνα τα οφέλη που δεν υπάρχουν πια να είναι χρήσιμα. Ο γνωστικός ξέρει να χρησιμοποιεί τα πάντα και να τα αναμειγνύει σωστά αφού έτσι κι αλλιώς στα ανθρώπινα πράγματα δεν υπάρχει τίποτα αμιγές ή καθαρό!




Ο νουνεχής άνθρωπος εύχεται τα καλύτερα αλλά περιμένει επίσης και τα αντίθετα και αφαιρώντας τις υπερβολές αντιμετοπίζει μετρημένα και τα δυο. Η σφοδρή επιθυμία για κάτι δημιουργεί και σφοδρότατο φόβο για την απώλειά του. Και όποιος ζει στον φόβο δεν μπορεί να ευχαριστηθεί τίποτα. Ο στίχος του Μένανδρου περικλείει όλη αυτήν την αντιληπτικότητα: "Κανένα κακό δεν έπαθες, αν δεν το κάνεις δικό σου!
Ο νοήμων άνθρωπος λοιπόν εκλαμβάνει την κάθε μέρα σαν γιορτή καθώς είναι η πρώτη της υπόλοιπης ζωής του και κοιτάζει περήφανα και καταπρόσωπα την τύχη με ό,τι αυτή θα του φέρει χωρίς να κατασκευάζει απατηλές φαντασίες και υπέρμετρες προσδοκίες. Έχει γνώθι σαυτόν, κατανοεί την θνητότητά του και την εφημερότητά του και επιλέγει την ζωή του μέχρι το Τέλος. Όλα αυτά είναι μεγάλες συμβουλές για την ψυχική μας γαλήνη (τουλάχιστον για να μπορούμε να κοιμόμαστε και να ξυπνάμε ήρεμα...).

Δεν υπάρχουν σχόλια: