Η τάση να επαναλαμβάνουμε τις τραυματικές καταστάσεις της παιδικής μας ηλικίας , ονομάστηκε από το τον Φρόυντ καταναγκαστική επανάληψη. Πιο συγκεκριμένα...






Η τάση να συνεχίζουμε να επαναλαμβάνουμε τις τραυματικές καταστάσεις της παιδικής μας ηλικίας


Η τάση να συνεχίζουμε να επαναλαμβάνουμε τις τραυματικές καταστάσεις της παιδικής μας ηλικίας , ονομάστηκε από το τον Φρόυντ καταναγκαστική επανάληψη. Πιο συγκεκριμένα καταφέρνουμε κατά κάποιον τρόπο να δημιουργούμε καταστάσεις παρόμοιες με εκείνες που υπήρξαν πραγματικά καταστροφικές στην παιδική ηλικία και να επαναδραστηριοποιούμε τον πόνο μας.


Οι εμπειρίες των πρώτων χρόνων της ζωής, μαζί με τις φαντασιώσεις, τις αντιδράσεις και τις άμυνες που παράγουν, δεν είναι δυνατόν να απωθηθούν, διότι οι δομές της ρητής μνήμης (ο ιππόκαμπος) που απαιτούνται για να υπάρξει απώθηση, χρειάζονται τουλάχιστον δύο με τρία χρόνια για να αναπτυχθούν. Γι’ αυτό, σε αυτά τα προγλωσσικά και προσυμβολικά στάδια της ζωής, δημιουργούνται συναισθηματικές αναπαραστάσεις οι οποίες αποθηκεύονται στην άρρητη (προλεκτική) μνήμη.

Αυτές οι συναισθηματικές αναπαραστάσεις, αποτελούν αργότερα την ασυνείδητη, μη απωθημένη δομή του νου και δημιουργούν τις προδιαθέσεις οι οποίες καθορίζουν τον τρόπο με τον οποίο το παιδί αργότερα ερμηνεύει και αφομοιώνει τις διάφορες εμπειρίες του στα επόμενα στάδια της ανάπτυξής του. Δηλαδή, μετά από το δεύτερο ή τρίτο και μέχρι το έβδομο περίπου έτος της ηλικίας του.

Οι συναισθηματικές αυτές προδιαθέσεις, ή «συναισθηματικά μοτίβα» (emotional matrices) όπως τα έχουν ονομάσει ορισμένοι, που περιέχονται σ’ αυτό το άλλο ασυνείδητο δημιουργούν τον συναισθηματικό «τόνο» ο οποίος χαρακτηρίζει το άτομο και επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό τις συναισθηματικές του αντιδράσεις, τις ερμηνείες που δίνει στις διάφορες εμπειρίες του, αλλά ακόμη και τις τάσεις του καθώς και τις «συνειδητές» επιλογές του αργότερα στη ζωή του.

Οι κρίσιμες ή τραυματικές εμπειρίες της παιδικής ηλικίας αυτές καθεαυτές δεν είναι εκείνες που προκαλούν το πρόβλημα στη μετέπειτα ζωή, αλλά οι κωδικοποιημένες και παγιωμένες αντιδράσεις του υποσυνειδήτου στις συγκεκριμένες εμπειρίες, που αναπαράγονται σε καταστάσεις της ενήλικης ζωής . Πχ 1. ένα κορίτσι που ο πατέρας του πέθανε όταν ήταν 6 μηνών, στην ενήλικη ζωή έχει παντρευτεί ένα άνδρα που κάνει συχνά ταξίδια , τα οποία αποτελούν αφορμή για να αισθάνεται λυπημένη, τρομοκρατημένη, εγκαταλελειμμένη και θυμωμένη αναβιώνοντας τις συναισθηματικές αντιδράσεις που κωδικοποιήθηκαν κατά την απώλεια του πατέρα. Η καταναγκαστική επανάληψη εδώ, είναι η ασυνείδητη επιλογή ενός προσώπου το οποίο την « εγκαταλείπει», τον «χάνει» και στη συνέχεια αναβιώνει τις συναισθηματικές αντιδράσεις που κωδικοποιήθηκαν κατά το αρχικό τραύμα. 

2. ένα αγόρι από πολύ μικρό βίωσε την απόρριψη, μεγάλωσε σε μια οικογένεια που τον κατέκρινε και τον υποτιμούσε, ως ενήλικος συμπεριφέρεται με τρόπο που εγγυάται ότι θα αποσπάσει την επίκριση και την περιφρόνηση των άλλων, επιλέγει φίλους και συντρόφους που είναι επικριτικοί ενώ όταν οι άνθρωποι είναι καλοι μαζί του αποστασιοποιείται ή υπονομεύει κατά κάποιον τρόπο τη σχέση ώστε να επανέλθει στη γνωστή κατάσταση ντροπής, απόρριψης και να μην νιώθει ισότιμος αλλά κατώτερος. 


Ασυνείδητα λοιπόν αναπτύσσονται από την παιδική ηλικία και επαναλαμβάνονται σε όλη τη ζωή σχήματα ή μοντέλα συμπεριφοράς που είναι μακροχρόνια, αυτοκαταστροφικά και πιέζουν για επικράτηση και αν και είναι οδυνηρά κάνουν τον άνθρωπο να νιώθει άνετα, οικεία και του προσφέρουν μια «προβλεψιμότητα» για τη ζωή, ανεξάρτητα αν εν τέλει καταστρέφουν την εικόνα που έχει για τον εαυτό του, την υγεία, την ευτυχία , τη διάθεση του.

Aπό τη στιγμή που ο υποσυνείδητος νους ( η επικοινωνία με το ασυνείδητο γίνεται μόνο με τεχνικές – προσεγγίσεις που είναι βιωματικές , σε συναισθηματικό και όχι σε λεκτικό επίπεδο) διαπιστώνει στο δικό του επίπεδο ότι τα δυσάρεστα αυτά συναισθήματα ανήκουν σε άλλη εποχή, ότι είναι αναχρονιστικά και περιττά και δεν χρησιμεύουν πια σε τίποτα, γνωρίζει άμεσα και αυτόματα τι αλλαγές χρειάζεται να γίνουν και πως πρέπει να γίνουν σ’ αυτές τις συναισθηματικές αντιδράσεις.

Δεν υπάρχουν σχόλια: